6.1.2 Samenwerking als fundament voor verduurzaming

Verduurzaming binnen de zorgsector vraagt om intensieve samenwerking met uiteenlopende organisaties en partners. Hiermee geeft Erasmus MC tevens concreet invulling aan SDG 17 (Partnerschappen om doelstellingen te bereiken). Erasmus MC is actief betrokken bij de ontwikkeling van het vervolg op de Green Deal Duurzame Zorg. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met brancheorganisaties, financiële instellingen, verzekeraars en diverse kennispartners.

Binnen de ROAZ-regio Zuid-West werken we met de ziekenhuizen constructief samen aan de implementatie van interventies uit het programma Samen de Zorg Vergroenen. Deze regionale samenwerking bevordert een consistente en effectieve toepassing van duurzaamheidsmaatregelen.

Ook op het gebied van inkoop wordt intensief samengewerkt met de universitair medische centra (umc’s), terwijl op het terrein van onderzoek en onderwijs sterke partnerships bestaan tussen de Erasmus Universiteit Rotterdam, de TU Delft en de Hogeschool Rotterdam. Daarnaast participeren leden van het Koersprogramma actief in adviesraden, onderzoekscommissies, bedrijventafels en projectgroepen, wat bijdraagt aan een brede en duurzame verankering van onze ambities.

Green Deal Duurzame Zorg

Erasmus MC draagt actief bij aan de uitvoeringsplannen van de Green Deal Duurzame Zorg en werkt aan alle vijf onderliggende thema’s van het duurzaamheidsprogramma.

Thema 1: Bevorderen van gezondheid

In 2024 is gestart met de ontwikkeling van een nieuw voedingsconcept voor patiënten, dat in 2025 volledig is geïmplementeerd. Hiermee is de transitie naar een hoger plantaardig aanbod een feit. Vanuit een gezamenlijke ambitie hebben de koersprogramma’s Preventie en Duurzaamheid de eerste stappen gezet om een visie te ontwikkelen op gezonde voeding voor medewerkers, bezoekers en studenten, in lijn met de visie op patiëntenvoeding. Daarmee creëren we de voorwaarden om in 2028 een vernieuwd, gezond en duurzaam voedingsaanbod te realiseren dat naadloos aansluit bij de ambities van Erasmus MC.

Vanuit het door Erasmus MC getekende convenant Goede Zorg Proef Je (een programma van Alliantie Voeding in de Zorg) moeten op dit terrein nog belangrijke vervolgstappen worden gezet. Om de samenwerking tussen beide koersprogramma’s te onderstrepen, is op de tiende verjaardag van de Internationale Dag van de Sustainable Development Goals de SDG vlag gehesen, met specifieke aandacht voor SDG 3 (Goede gezondheid en welzijn).

Thema 2: Bevorderen van bewustwording en kennis

Voor het thema bewustwording is gebruikgemaakt van subsidie vanuit de Green Deal. Samen met alle umc’s zijn methoden en middelen ontwikkeld om Green Teams te ondersteunen, duurzaamheid steviger in het onderwijs te verankeren en laboratoria te helpen verduurzamen op de drie speerpunten: waterverbruik, energiegebruik en afval. De verduurzaming van laboratoria verloopt via het LEAF programma (Laboratory Efficiency Assessment Framework). Binnen Erasmus MC zijn inmiddels 45 laboratoria aangesloten: vier met een zilveren certificering en 41 met brons.

Thema 3: Verminderen CO₂-emissies van gebouwen, energie en vervoer

De CO₂-reductie op het vastgoed is belegd bij de directie Vastgoed. Duurzaamheid wordt prominent meegenomen in nieuwbouwplannen, in lijn met de portefeuilleroutekaart voor verdere reductie van de CO₂-voetafdruk. De ontwikkelingen op het gebied van gasreductie, verminderd energie- en waterverbruik en de volledige overstap naar ledverlichting op de campus verlopen volgens planning. Een opvallend voorbeeld is de inzet van waterloze urinoirs, die jaarlijks circa 7,4 miljoen liter water besparen, waarvoor bovendien geen waterleidingen aangelegd hoeven te worden en waarbij onderhoud aan afvoeren wordt verminderd doordat er geen urinesteen wordt gevormd.

Thema 4: Circulair werken

Binnen het thema circulaire werken, gericht op vermindering van grondstoffenverbruik en reductie van restafval, is opnieuw vooruitgang geboekt. Het recyclepercentage is verder verbeterd ten opzichte van voorgaande jaren. Als penvoerder werkt Erasmus MC samen met alle umc’s en enkele universiteiten aan impactonderzoeken van medische hulpmiddelen en laboratoriummateriaal, aan analyses van specifiek restafval en aan zorgpadanalyses. De resultaten bieden concrete handvatten voor gerichte interventies op processen en middelen met hoge milieu-impact. Dit is zichtbaar in interventies in klinieken, in toolkits voor Green Teams en in maatregelen binnen laboratoria. Een aansprekend voorbeeld uit de kliniek is het recyclen van gebruikte luiers op de IC Kinderen (new window): dankzij het initiatief van kinderarts Sascha Verbruggen en verpleegkundige Suzanne Versluis Broeren krijgen bijna alle onderdelen van de wegwerpluiers van het Erasmus MC Sophia Kinderziekenhuis een tweede leven in andere producten.

Thema 5: Verminderen milieubelasting van medicatie

Vanuit een VWS Green Deal Duurzame Zorg subsidie is binnen thema 5 een apotheker gestart met een project gericht op het tegengaan van geneesmiddelenverspilling. Dit samenwerkingsproject tussen umc’s, de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers (NVZA) en de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP) loopt tot eind 2026 en vormt een belangrijke stap in het verminderen van de milieubelasting van geneesmiddelen.

In het najaar vond een midterm‑review plaats van de voortgang op de doelstellingen uit de Green Deal Duurzame Zorg en de doelstellingen van het Koersprogramma:

De transitie naar een meer plantaardig eet‑ en drinkconcept verloopt volgens planning voor patiënten, maar vraagt de komende jaren extra aandacht voor medewerkers en bezoekers.
De doelstellingen op het gebied van kennis en bewustwording worden conform verwachting gerealiseerd binnen opleidingen en bij‑ en nascholing.
Ook de reductie van CO₂‑emissies van vervoer, gebouwen en energie ligt op koers.
Circulair werken blijft echter een uitdaging, met name het behalen van de jaarlijkse recyclingdoelstellingen, een vraagstuk dat sectorbreed speelt.
Wel is er duidelijke voortgang zichtbaar bij het verminderen van de milieubelasting van medicatie.

Samengevat zien wij een positieve ontwikkeling op de meeste thema’s, maar vragen de transitie naar duurzamere voeding voor medewerkers en bezoekers en de verdere versterking van de circulaire bedrijfsvoering nadrukkelijk blijvende aandacht.

Samen de Zorg Vergroenen

Erasmus MC vervult een leidende rol binnen het UMCNL programma Samen de Zorg Vergroenen (new window), dat gericht is op het structureel verminderen van de milieu-impact van de zorg. Dit programma, gestart in 2024, heeft als doel bewezen duurzaamheidsinitiatieven breed te implementeren op verpleegafdelingen.

In 2025 zijn de green nurse champions binnen Erasmus MC van start gegaan en zijn de interventies geselecteerd die binnen het programma worden uitgerold. Hiermee wordt gebouwd aan een lerend netwerk van zorgprofessionals dat actief bijdraagt aan het verduurzamen van de klinische praktijk.

Een tweede pijler binnen het programma richt zich op het terugdringen van niet-passend geneesmiddelengebruik in ziekenhuizen. Hiervoor worden drie tot vier geneesmiddelen geselecteerd die onderdeel worden van een systematisch ‘de-prescribing’-traject of van een wissel naar een duurzamere toedieningsvorm.